Main links

Słowniczek

→

C

Catcalling

Catcalling to niechciane i często natarczywe gwizdanie, nawoływanie, komentowanie lub zachowania o charakterze seksualnie dwuznacznym wobec osób w przestrzeni publicznej, w szczególności wobec kobiet.

Typowe przykłady catcallingu to niestosowne komentarze dotyczące wyglądu, ubioru lub budowy ciała danej osoby, uwagi o charakterze seksualnym lub dwuznaczne gesty. Catcalling może być dla osoby, której dotyczy, nieprzyjemny, zastraszający, poniżający lub groźny i prowadzić do poczucia niepewności w przestrzeni publicznej.

Catcalling jest przykładem molestowania seksualnego i przyczynia się do normalizacji oraz wzmacniania przemocy ze względu na płeć i nierówności. Może mieć skutki psychiczne i emocjonalne dla osób, których dotyczy, i przyczyniać się do tworzenia klimatu lęku i niepewności w przestrzeni publicznej.

Konwencja CEDAW

Konwencja ONZ w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW) zobowiązuje państwa sygnatariuszy do prawnej i faktycznej równości płci. CEDAW kładzie zatem nacisk na równość, podczas gdy konwencja stambulska koncentruje się na przemocy wobec kobiet. CEDAW została silnie ukształtowana przez organizacje praw kobiet z Afryki, Ameryki Łacińskiej i Azji.

Umowa weszła w życie w 1981 roku i została ratyfikowana przez prawie wszystkie państwa – przez Szwajcarię w 1997 roku. Zobowiązuje do regularnego dokumentowania i weryfikowania postępów i luk w zakresie równości. Koordynacja NGO Post-Beijing sporządza alternatywne raporty dotyczące stanu wdrożenia w Szwajcarii.

F

Feminicyd

Feminicyd to zabójstwo kobiet ze względu na ich płeć, z uwzględnieniem współodpowiedzialności strukturalnej i państwowej. Pojęcie to wykracza poza węższy termin „femizyd”, obejmując nie tylko indywidualną zbrodnię, lecz także społeczne, kulturowe i polityczne uwarunkowania, które umożliwiają taką przemoc lub jej sprzyjają.

G

Przemoc społeczna

Przemoc społeczna przejawia się jako część większego systemu patriarchalnych stosunków władzy, na przykład w normowaniu ról płciowych i stereotypów płciowych. Przejawia się w normach społecznych, instytucjach, prawach i stosunkach władzy, które utrzymują i reprodukują dyskryminację, wykluczenie i deprecjonowanie w szczególności kobiet, osób queer, trans-, inter- i niebinarnych oraz innych marginalizowanych grup.

M

Handel ludźmi

Handel ludźmi oznacza wykorzystywanie ludzi poprzez przymus, oszustwo lub inne formy kontroli w różnych celach, takich jak wykorzystywanie seksualne, praca przymusowa, handel organami lub żebractwo. Jest to poważne naruszenie praw człowieka i forma współczesnego niewolnictwa.

Handel ludźmi może odbywać się na różne sposoby i w różnych kontekstach. Często ofiary są werbowane przez handlarzy ludźmi pod fałszywymi obietnicami lub zmuszane przemocą, groźbami lub manipulacją do rezygnacji z wolności i znalezienia się w sytuacji wykorzystania. Może to mieć miejsce zarówno w obrębie jednego kraju, jak i ponad granicami międzynarodowymi.

Ofiary handlu ludźmi to często osoby szczególnie wymagające ochrony, takie jak kobiety i dzieci, osoby w trudnej sytuacji ekonomicznej, migrantki i migranci lub uchodźczynie i uchodźcy. Często są izolowane i mają niewielki dostęp do wsparcia i pomocy.

P

Patriarchat

Patriarchat to pojęcie opisujące dominację mężczyzn w różnych aspektach społeczeństwa i życia społecznego. Oznacza system społeczny, w którym mężczyźni z reguły mają więcej władzy, autorytetu i przywilejów niż kobiety. Termin wywodzi się od greckiego słowa „patriarchês”, które oznacza „ojca” lub „patriarchę rodu”.

W patriarchacie władza decyzyjna, zasoby i pozycje społeczne są często zdominowane przez mężczyzn. Kobiety i inne marginalizowane grupy są dyskryminowane lub znajdują się w niekorzystnej sytuacji ze względu na przynależność płciową.

Przemoc fizyczna

Do przemocy fizycznej zalicza się napaści cielesne, takie jak bicie, gryzienie, potrząsanie, duszenie, napaści fizyczne aż po feminicyd.

S

Przemoc społeczna

Przemoc społeczna oznacza formy wykluczenia, deprecjonowania i kontroli, które mają miejsce w obszarze społecznym i międzyludzkim i opierają się na stosunkach władzy związanych z płcią. Przemoc społeczna przejawia się na przykład w izolacji osób, kontroli społecznej poprzez stały nadzór, zazdrość lub ograniczenia w codziennym życiu (np. ubiór, kontakty, zachowanie), zniesławianiu lub celowym wykluczeniu społecznym, stygmatyzacji ze względu na płeć, orientację seksualną, pochodzenie lub styl życia, bagatelizowaniu lub zaprzeczaniu doświadczeniom przemocy. Przemoc społeczna nie występuje w izolacji, lecz splata się z innymi formami przemocy, takimi jak przemoc psychiczna, fizyczna lub ekonomiczna.

W

Przemoc ekonomiczna

Do przemocy ekonomicznej zalicza się na przykład zakaz pracy lub zabieranie wynagrodzenia. Przemoc ekonomiczna to forma nadużycia, w której osoba stosująca przemoc przejmuje kontrolę nad dostępem innej osoby do zasobów ekonomicznych. W ten sposób osoba, której to dotyczy, zostaje ograniczona w zdolności do zapewnienia sobie utrzymania i popada w zależność finansową od osoby stosującej przemoc.

Z

Małżeństwo wymuszone / przymusowe

Małżeństwo wymuszone lub przymusowe oznacza zawarcie małżeństwa, w którym co najmniej jedna osoba zostaje wydana za mąż wbrew swojej woli lub bez jej swobodnej zgody. Praktyka ta jest sprzeczna z zasadą swobodnej i świadomej decyzji o zawarciu małżeństwa i stanowi poważne naruszenie praw człowieka.

Małżeństwa przymusowe mogą powstawać na różne sposoby:

Przymus bezpośredni: obejmuje bezpośrednie stosowanie przymusu fizycznego lub psychicznego wobec osoby, aby zmusić ją do małżeństwa, często pod groźbą przemocy lub innych form ucisku.

Przymus pośredni: odnosi się do sytuacji, w których osoba jest zmuszana do małżeństwa z powodu oczekiwań społecznych lub rodzinnych albo presji, nawet jeśli nie jest wyraźnie zagrożona ani zmuszana.

Małżeństwo wczesne lub dziecięce: odnosi się do małżeństwa dzieci lub młodzieży poniżej 18. roku życia, które często odbywa się bez ich zgody lub pod przymusem i może mieć poważne skutki dla ich życia i rozwoju.